Triển lãm mới tại Bảo tàng Nghệ thuật M WOODS: Du ngoạn văn minh tiền sử cùng hơn 180 hiện vật gốm

Ngày 26 tháng 9, Bảo tàng Nghệ thuật M WOODS đã ra mắt phần hai của chuỗi triển lãm nghệ thuật cổ đại mang tên "Thần Du" (Du ngoạn tâm trí), với chủ đề: "Mặt trời, Các vì sao, Trái đất và Chúng ta: Triển lãm Nghệ thuật Gốm sứ Tiền sử Trung Quốc". Xoay quanh bốn từ khóa "Mặt trời, Các vì sao, Trái đất, Chúng ta", triển lãm trưng bày hơn 180 tác phẩm được chế tác từ nhiều chất liệu như gốm, đá, xương, vỏ trai và ngọc. Sự kiện đưa khán giả trở về thời kỳ khi chữ viết chưa hình thành, khi con người dùng đôi bàn tay để nhào nặn nên thế giới, qua đó mở ra một bức tranh toàn cảnh về cổ vật Trung Hoa.

Tiêu đề tiếng Anh của triển lãm lần này lấy "Prelude (Khúc dạo đầu)" làm cốt lõi. Khúc dạo đầu không phải là khoảng trống trước khi nội dung chính bắt đầu, mà là khoảnh khắc các chủ đề lần đầu xuất hiện và hưởng ứng lẫn nhau. Đối với triển lãm này, nó không chỉ hướng tới những thanh âm sơ khai trong quá trình hình thành lâu dài của nền văn minh Trung Hoa, mà còn vinh danh sự tích lũy vô cùng dài lâu của gốm sứ Trung Quốc trước khi đạt đến độ chín muồi. Thời tiền sử không nên bị hiểu đơn thuần là một "tiền sử" chưa hoàn thiện, mà bản thân nó đã là một thế giới phong phú, đa dạng và tràn đầy sức sáng tạo.

Đất sét qua đôi bàn tay con người được thổi hồn và ban cho hình hài. Từ những vật dụng ban đầu dùng để đun nấu, lưu trữ và phục vụ đời sống hàng ngày, cho đến những hình dáng đặc biệt mang trên mình hoa văn, nghi lễ và tín ngưỡng, gốm sứ dần trở thành một cách thức để con người tương tác với tự nhiên, tổ chức cuộc sống và vật chất hóa những kinh nghiệm cũng như trí tưởng tượng của mình vào thế giới. Các hiện vật không chỉ được tạo ra, mà còn không ngừng ghi chép lại mối quan hệ giữa con người với trái đất, bầu trời, thời gian cũng như giữa con người với nhau.

Mặt trời

Mặt trời mọc lên mỗi ngày, mang theo ánh sáng và hơi ấm, đồng thời quy định nhịp điệu của các mùa, của việc gieo hạt và thu hoạch. Nhưng đối với người tiền sử, ý nghĩa của mặt trời có lẽ không dừng lại ở sự sinh tồn. Nó treo lơ lửng trên cao, luôn xuất hiện nhưng không thể chạm tới, là sự tồn tại mà con người thấy mỗi ngày và luôn khát khao thấu hiểu. Họ quan sát sự vận hành của mặt trời, mặt trăng và các vì sao, lưu giữ lại hình ảnh các loài chim, các tia sáng tỏa ra, các vòng xoáy hay những đồ vật có hình dáng vươn cao trên những hiện vật cầm trên tay. Có lẽ chúng ta không thể đưa ra một câu trả lời duy nhất cho những hình ảnh tiền sử này, nhưng ta có thể thấy được một sự thôi thúc tinh thần liên tục tiếp diễn: con người cố gắng lý giải trật tự tự nhiên vượt lên trên cá nhân, và thông qua tạo hình cùng hình ảnh để tiến gần hơn tới thế giới cao cả và bao la đó.

Các vì sao

Những con người ở các vùng miền khác nhau sinh sống và sáng tạo trên chính mảnh đất của mình, hình thành nên những truyền thống văn hóa mang bản sắc riêng. Nhà khảo cổ học Tô Bỉnh Kỳ từng dùng hình ảnh "bầu trời đầy sao" để miêu tả cục diện của văn hóa tiền sử Trung Quốc: mỗi vì sao tự tỏa sáng, nhưng lại cùng tồn tại dưới một bầu trời chung. Sự hình thành của nền văn minh Trung Hoa sau này cũng dần dần mở ra trong quá trình giao lưu, cọ xát và hội nhập lâu dài giữa các khu vực và các nhóm người khác nhau. Trái đất là cội nguồn của sự sống, của vật chất và của sự sáng tạo.

Trái đất

Trái đất không chỉ cung cấp đất sét mà còn lưu giữ đá, xương, vỏ trai, ngọc cùng vô số di tích khảo cổ. Một cối đá, một chiếc kim xương, một dụng cụ dệt may, một chiếc bình gốm đều có thể đưa khán giả trở về với đời sống cụ thể: cày cấy, chế biến thức ăn, dệt vải, khâu vá, trang trí và lưu trữ. Đất, nước và lửa hòa quyện, khai sinh ra một trong những vật liệu nhân tạo sớm nhất của nhân loại; do đó, một món đồ gốm cũng trở thành tác phẩm đồng sáng tạo giữa con người và thiên nhiên.

Chúng ta

Trước khi có những câu chuyện kể vĩ đại về nguồn gốc văn minh, thì trước hết, phải có những con người cụ thể: sinh ra, lớn lên, lao động, nuôi dưỡng thế hệ sau, quan sát các loài vật và bầu trời, đồng thời thể hiện bản thân qua hình ảnh, âm nhạc và các nghi lễ. Khi nhân loại chiêm ngưỡng những hiện vật có từ hàng nghìn năm trước, cũng chính là đang nhìn lại một bản năng sáng tạo chưa bao giờ thực sự biến mất: quan sát thế giới, định hình vạn vật và gửi gắm những ước nguyện. Đồ gốm có lẽ là một trong những di sản gần gũi nhất với đời sống viễn cổ; chúng từng được sử dụng, được ngắm nhìn, và từng chuyên chở những tưởng tượng của con người về đất trời và sinh mệnh.

Thông qua triển lãm này, Bảo tàng Nghệ thuật M WOODS mong muốn từ những vật dụng mộc mạc và cổ kính này, một lần nữa ngắm nhìn lại một thế giới xa xăm, đồng thời tìm kiếm một con đường kết nối sự quan sát và trí tưởng tượng vẫn đang tiếp nối giữa hiện tại và thời tiền sử.

Được biết, triển lãm sẽ mở cửa đón khách đến hết ngày 3 tháng 1 năm 2027.

Nguồn: art.china.cn